Hàng phi tiêu chuẩn thường không thể áp dụng máy móc một phương án chằng buộc có sẵn. Máy móc công nghiệp, thiết bị nặng, kết cấu thép, hàng có kích thước lớn hoặc trọng tâm đặc biệt đều có thể cần một phương án securing được xây dựng riêng.
Trong những trường hợp này, phần mềm tính toán lashing như Lashware có thể đóng vai trò là công cụ hỗ trợ đánh giá phương án trước khi triển khai thực tế. Điểm quan trọng không phải là phần mềm tự quyết định phương án, mà là giúp người có chuyên môn có thêm cơ sở tính toán để kiểm tra cấu hình securing.
Theo IMO, CSS Code Annex 13 áp dụng cho semi-standardized và non-standardized cargo, bao gồm cả hàng rất nặng và/hoặc rất lớn; các hệ thống xếp và chằng buộc tiêu chuẩn, đặc biệt là container trên tàu container, nằm ngoài phạm vi của phương pháp này.
Hàng Phi Tiêu Chuẩn Vì Sao Cần Đánh Giá Riêng?
Một kiện hàng thông thường có thể được xử lý bằng cấu hình securing đã được xác lập. Nhưng với hàng phi tiêu chuẩn, các đặc điểm của từng kiện có thể thay đổi đáng kể. Chẳng hạn:
- Kích thước kiện hàng khác nhau.
- Trọng lượng lớn.
- Trọng tâm không nằm giữa kiện.
- Hình dạng không đối xứng.
- Điểm chằng buộc khác nhau.
- Vị trí đặt hàng thay đổi.
- Bề mặt tiếp xúc có đặc điểm riêng.
- Góc của các dây chằng không giống nhau.
Do đó, việc chỉ nhìn vào số lượng dây hoặc xích không đủ để đánh giá toàn bộ phương án. IMO cũng xác định rằng các gia tốc phát sinh từ chuyển động dọc, đứng và chủ yếu là ngang của tàu tạo ra phần lớn các vấn đề liên quan đến securing.
Lashware Đóng Vai Trò Gì Trong Quá Trình Đánh Giá?
Có thể hình dung Lashware nằm ở giữa dữ liệu thực tế của hàng hóa và quá trình đánh giá phương án chằng buộc. Quy trình có thể được hình dung:
Khảo sát hàng → xác định dữ liệu → xây dựng phương án → nhập thông số → tính toán → đánh giá → điều chỉnh → triển khai
Trong đó, phần mềm hỗ trợ chủ yếu ở khâu tính toán và đánh giá. Điều này giúp người phụ trách không phải chỉ dựa vào cảm quan khi xem xét một phương án lashing phức tạp.
1. Đánh Giá Phương Án Theo Đặc Điểm Của Hàng
Đối với hàng phi tiêu chuẩn, thông số đầu vào có vai trò rất lớn. Người thiết kế cần quan tâm đến những thông tin như: trọng lượng – kích thước – trọng tâm – vị trí đặt hàng – điểm liên kết – điểm neo – cấu hình lashing.
Khi các dữ liệu này được đưa vào mô hình tính toán phù hợp, người sử dụng có thể đánh giá phương án theo điều kiện cụ thể thay vì áp dụng một cấu hình chung cho mọi loại hàng.
2. Xem Xét Khả Năng Chống Trượt
Một trong những vấn đề cần đánh giá là khả năng hàng bị dịch chuyển trên bề mặt hàng. Ma sát giữa hàng, bề mặt đỡ là một yếu tố được đưa vào các phương pháp đánh giá securing. Khi điều kiện tiếp xúc thay đổi, khả năng chống trượt của hệ thống cũng có thể thay đổi.
Với hàng phi tiêu chuẩn, không nên chỉ đặt câu hỏi: “Có bao nhiêu dây?” Mà cần đặt câu hỏi: “Cấu hình securing hiện tại tạo ra khả năng giữ hàng như thế nào?” Các công cụ đánh giá theo Annex 13 hiện cũng có thể thực hiện các bài toán cân bằng đối với trượt ngang, trượt dọc.
3. Kiểm Tra Khả Năng Chống Lật
Với thiết bị cao hoặc có trọng tâm cao, bài toán không chỉ liên quan đến trượt. Hàng có thể có xu hướng nghiêng hoặc lật khi chịu tác động theo những hướng nhất định. Do đó, hình học của kiện hàng, vị trí trọng tâm và cấu hình securing cần được xem xét đồng thời.
Trong các phương pháp đánh giá theo Annex 13, việc kiểm tra cũng bao gồm các trạng thái tipping theo hai hướng ngang. Đây là một trong những lý do phần mềm tính toán có giá trị hơn cách đánh giá chỉ dựa trên hình ảnh.
4. Đánh Giá Nhiều Hướng Tác Động
Một phương án lashing không chỉ chịu tác động theo một hướng. Khi tàu chuyển động, hàng có thể chịu các tác động theo phương: Dọc tàu, Ngang tàu, Đứng.
CSS Code được xây dựng dựa trên việc xem xét các gia tốc, lực phát sinh từ chuyển động của tàu trong hành trình. Vì vậy, đánh giá một phương án securing cần nhìn vào toàn bộ hệ thống, thay vì chỉ kiểm tra một hướng riêng lẻ.
5. So Sánh Các Cấu Hình Lashing
Một ưu điểm thực tế của phần mềm tính toán là hỗ trợ thử nghiệm nhiều phương án. Ví dụ, cùng một kiện hàng có thể có:
- Phương án A: thay đổi vị trí điểm neo.
- Phương án B: thay đổi góc của dây.
- Phương án C: thay đổi cách bố trí hệ thống securing.
Thay vì lựa chọn hoàn toàn dựa vào kinh nghiệm, người thiết kế có thể sử dụng kết quả tính toán để so sánh các cấu hình. Đây là cách tiếp cận đặc biệt hữu ích đối với hàng dự án, bởi mỗi kiện có thể yêu cầu một phương án khác nhau.
6. Hỗ Trợ Đánh Giá Góc Chằng Buộc
Góc của lashing ảnh hưởng đến cách lực được truyền qua hệ thống. Hai phương án sử dụng cùng một loại thiết bị nhưng có vị trí neo và góc chằng khác nhau không nhất thiết mang lại hiệu quả tương đương.
Vì vậy, khi đánh giá hàng phi tiêu chuẩn, cần xem xét hình học của toàn bộ hệ thống securing, không chỉ thông số của từng dây hoặc xích. Phần mềm giúp việc thay đổi các thông số hình học, đánh giá lại phương án thuận tiện hơn.
7. Hỗ Trợ Kiểm Tra Phương Án Trước Khi Thi Công
Một lợi ích lớn của việc tính toán trước là có thể phát hiện những điểm cần điều chỉnh trước khi hàng được chằng buộc thực tế. Quy trình có thể chuyển từ: Thi công → kiểm tra → phát hiện vấn đề → tháo và điều chỉnh sang: Thiết kế → tính toán → đánh giá → điều chỉnh → thi công.
Cách làm này đặc biệt có ý nghĩa với hàng nặng hoặc hàng có cấu hình phức tạp, bởi việc thay đổi phương án sau khi hoàn thành công tác securing có thể mất thêm thời gian và nhân lực.
8. Hỗ Trợ Marine Surveyor Khi Review Phương Án
Đối với marine surveyor, phần mềm tính toán có thể trở thành một công cụ hỗ trợ quá trình review. Thay vì chỉ kiểm tra tình trạng bên ngoài của dây chằng và điểm neo, surveyor có thể kết hợp:
kiểm tra thực tế + dữ liệu hàng + phương án securing + kết quả tính toán.
Từ đó, quá trình đánh giá có thêm cơ sở định lượng. CSS Code cũng nhấn mạnh rằng công việc xếp và chằng buộc cần được lập kế hoạch, thực hiện và giám sát phù hợp; nhân sự phụ trách cần có trình độ và kinh nghiệm thích hợp.
9. Hỗ Trợ Hàng Rất Nặng Và Rất Lớn
Đây là nhóm đặc biệt đáng chú ý. Annex 13 hiện hành quy định phương pháp dành cho semi-standardized, non-standardized cargo, bao gồm very heavy hoặc very large cargo items.
Tuy nhiên, IMO cũng nêu rõ rằng những kiện hàng rất nặng hoặc rất lớn có thể cần các biện pháp và xem xét vượt ra ngoài phạm vi chung của Annex 13. Vì vậy, không nên hiểu rằng:
“Hàng OOG → nhập dữ liệu vào phần mềm → kết quả là đủ.”
Đối với hàng đặc biệt, kết quả tính toán phải được đặt trong tổng thể của thiết kế, điều kiện vận chuyển, yêu cầu của tàu và các yêu cầu kỹ thuật áp dụng.
Lashware Có Thay Thế Tiêu Chuẩn Và Chuyên Môn Không?
Không. Đây là điểm cần nhấn mạnh khi viết về bất kỳ phần mềm lashing nào. Phần mềm là công cụ tính toán. Nó không thay thế:
- Khảo sát hàng thực tế.
- Kiểm tra thông số hàng.
- Đánh giá điểm liên kết.
- Kiểm tra thiết bị securing.
- Kinh nghiệm của kỹ sư hoặc surveyor.
- Cargo Securing Manual khi áp dụng.
- Các yêu cầu của Administration hoặc tổ chức đăng kiểm liên quan.
CSS Code cũng xác định rằng việc sử dụng các phương pháp tính toán phải đi cùng với nguyên tắc thực hành hàng hải tốt, không thay thế kinh nghiệm trong công tác xếp, chằng buộc.
Phần Mềm Tính Toán Có Thể Mang Lại Giá Trị Gì?
Nếu sử dụng đúng mục đích, Lashware có thể giúp quá trình đánh giá chuyển từ cách tiếp cận: “Nhìn phương án và nhận định” sang: “Thiết lập dữ liệu → tính toán → kiểm tra → đánh giá.” Điều này đặc biệt hữu ích khi:
- Hàng có hình dạng bất thường.
- Hàng có trọng tâm cao.
- Hàng có trọng lượng lớn.
- Có nhiều điểm chằng.
- Có nhiều góc lashing.
- Có nhiều phương án cần so sánh.
- Phương án cần được review trước khi thi công.
Một Lưu Ý Quan Trọng Khi Đánh Giá Bằng Lashware
Không nên mặc định rằng một phần mềm lashing đương nhiên được IMO phê duyệt chỉ vì phương pháp tính có liên quan đến CSS Code Annex 13. Đây là hai vấn đề khác nhau.
CSS Code Annex 13 đưa ra phương pháp đánh giá hiệu quả của securing arrangements cho nhóm hàng thuộc phạm vi áp dụng. Phần mềm là công cụ triển khai phép tính. Approval của phần mềm, nếu dự án hoặc đăng kiểm yêu cầu, lại là một vấn đề riêng.
Chẳng hạn, Korean Register đã công bố hướng dẫn mới liên quan đến design approval of software for securing semi-standardized or non-standardized cargo, phản ánh việc kiểm soát độ tin cậy của phần mềm tính toán cũng có thể trở thành một nội dung được xem xét riêng.
Vì vậy, khi sử dụng Lashware cho một dự án thực tế, nên xác định rõ phương pháp tính, phiên bản quy định áp dụng và yêu cầu phê duyệt của bên liên quan.
Kết Luận
Lashware có thể hỗ trợ đánh giá phương án chằng buộc cho hàng phi tiêu chuẩn bằng cách cung cấp công cụ để xử lý các bài toán securing phức tạp hơn so với hàng hóa có cấu hình tiêu chuẩn.
Giá trị chính nằm ở khả năng hỗ trợ người phụ trách: Phân tích dữ liệu hàng hóa, Đánh giá khả năng chống trượt, Xem xét khả năng chống lật, Đánh giá các hướng tác động, Kiểm tra cấu hình lashing, So sánh các phương án, Phát hiện những điểm cần điều chỉnh trước khi thi công,....
Đặc biệt, CSS Code Annex 13 hiện được xây dựng cho semi-standardized và non-standardized cargo, bao gồm hàng rất nặng và/hoặc rất lớn, nên đây là cơ sở quan trọng cần hiểu khi làm việc với các bài toán securing hàng phi tiêu chuẩn.
Tuy nhiên, Lashware nên được xem là công cụ hỗ trợ tính toán và đánh giá, không phải công cụ tự động thay thế kỹ sư, marine surveyor hoặc quy trình kiểm tra thực tế. Một phương án lashing tốt vẫn phải bắt đầu từ dữ liệu chính xác và kết thúc bằng việc kiểm tra xem phương án tính toán có phù hợp với điều kiện thực tế hay không.
