Không phải kiện hàng nào cũng có thể áp dụng cùng một kiểu chằng buộc. Một máy công nghiệp nặng đặt trên boong tàu, một kiện thép dài trên flat rack hay một thiết bị có trọng tâm cao sẽ có yêu cầu securing rất khác nhau.
Có trường hợp cần dùng lashing trực tiếp vào điểm liên kết; có trường hợp cần tăng lực ma sát bằng top-over lashing; cũng có trường hợp phải kết hợp lashing với blocking, chocking.
Vì vậy, khi nói Lashware tính toán phương án chằng buộc nào, câu hỏi quan trọng không chỉ là phần mềm có bao nhiêu kiểu lashing. Quan trọng hơn là: Phương án đó đang chống lại cơ chế dịch chuyển nào và lực được truyền từ hàng xuống hệ thống securing ra sao?
Về nguyên tắc, các phương pháp securing có thể được sử dụng riêng lẻ hoặc kết hợp, trong đó direct securing và friction securing là hai nhóm rất quan trọng. Các hướng dẫn quốc tế cũng đề cập đến blocking, lashings, shores và locking devices như những phương tiện trực tiếp để hạn chế dịch chuyển hàng hóa.
1. Direct Lashing – Chằng Buộc Trực Tiếp
Đây là nhóm phương án trong đó lực từ hàng được truyền trực tiếp thông qua dây, xích, thiết bị securing tới điểm liên kết. Phương pháp này thường được quan tâm khi xử lý: Máy móc công nghiệp, Thiết bị nặng, Hàng project cargo, Hàng OOG, Kiện hàng có điểm securing riêng, Hàng được đặt trên boong, flat rack,....
Điểm quan trọng của direct lashing là hướng của dây, vị trí điểm liên kết. Cùng một loại xích nhưng nếu thay đổi góc và hướng chằng, thành phần lực giữ theo phương dọc hoặc ngang cũng thay đổi.
Theo hướng dẫn trong CSS Code, việc đánh giá phương án securing đối với hàng không tiêu chuẩn cần xét đến hiệu quả của hệ thống securing. Thay vì chỉ nhìn vào tổng khả năng chịu lực danh nghĩa của thiết bị.
Vì vậy, khi dùng Lashware để đánh giá một phương án direct lashing, kỹ sư cần quan tâm đến hình học của hệ thống, không chỉ số lượng dây hoặc xích.
2. Friction Lashing – Chằng Buộc Dựa Trên Ma Sát
Nhóm thứ hai là phương án sử dụng lực căng của lashing để tăng lực ép giữa hàng và bề mặt đặt hàng, từ đó tăng khả năng chống trượt. Đây thường được gọi là friction securing hoặc top-over lashing. Về nguyên lý: Lực căng lashing → tăng lực ép xuống → tăng lực ma sát → hỗ trợ chống trượt.
Do đó, phương án này phụ thuộc đáng kể vào: Hệ số ma sát, Lực căng ban đầu, Góc lashing, Đặc tính của dây hoặc xích, Điều kiện tiếp xúc giữa hàng và mặt đỡ,...CTU Code mô tả friction securing thông qua tie-down/top-over lashings, trong đó lực căng của lashing làm tăng lực ép và khả năng ma sát giữa hàng với mặt kê.
Đây cũng là lý do không nên hiểu đơn giản rằng: “Càng nhiều dây càng chắc.” Nếu bố trí không phù hợp hoặc điều kiện ma sát được giả định không đúng, số lượng lashing tăng lên chưa chắc giải quyết được đúng vấn đề.
3. Top-Over Lashing
Top-over lashing là một dạng rất phổ biến của friction securing. Dây hoặc đai được đưa qua phía trên kiện hàng và nối với các điểm securing ở hai bên. Phương án này đặc biệt phụ thuộc vào: Góc của dây, Lực căng, Hệ số ma sát, Kích thước và hình dạng hàng, Khả năng duy trì lực căng trong quá trình vận chuyển,...
Top-over lashing có thể hỗ trợ chống trượt và tăng ổn định chống lật trong những điều kiện phù hợp. Tuy nhiên, không nên mặc định rằng top-over lashing có thể thay thế mọi dạng direct securing. Đối với hàng lớn, nặng hoặc không có biên giữ chắc chắn, cần xem xét toàn bộ phương án thay vì chỉ tăng số lượng dây.
4. Blocking Và Chocking Kết Hợp Lashing
Có những trường hợp lashing không phải phương án duy nhất. Hàng được: Blocking/chocking + lashing hoặc: Blocking + friction + lashing. Blocking hạn chế chuyển động của hàng bằng cách tạo một kết cấu cản trực tiếp.
Ví dụ, có thể sử dụng: Gỗ chèn, Stopper, Chock, Kết cấu thép, Upright, các phần tử blocking phù hợp,...Sau đó lashing được sử dụng để bổ sung khả năng giữ hàng. Đây là cách tiếp cận hữu ích với hàng nặng, bởi một phương án tốt không nhất thiết phải bắt mọi lực lên dây chằng.
Nếu blocking có thể tiếp nhận một phần lực dịch chuyển, tải trên hệ thống lashing cũng có thể thay đổi. Các hướng dẫn của IMO/ILO/UNECE phân biệt direct securing với friction securing và cho phép kết hợp các phương pháp này tùy điều kiện thực tế.
5. Phương Án Kết Hợp Nhiều Kiểu Securing
Trong thực tế, phương án chằng buộc thường không chỉ có một thành phần. Ví dụ một thiết bị 15 tấn có thể được xử lý theo phương án: Chèn chân đế + blocking + direct lashing hoặc: Bề mặt chống trượt + top-over lashing + direct lashing
Việc lựa chọn phương án phụ thuộc: Hình dạng hàng, Trọng tâm, Khối lượng, Vị trí đặt hàng, Kết cấu mặt đỡ, Điểm securing có sẵn, Điều kiện vận chuyển, Khả năng thi công,...Đây là lý do phần mềm tính toán lashing có giá trị nhất khi được sử dụng để so sánh các phương án khác nhau, chứ không chỉ tính một phương án duy nhất.
6. Chằng Buộc Chống Trượt Và Chống Lật Là Hai Bài Toán Khác Nhau
Một phương án có thể đáp ứng yêu cầu chống trượt nhưng vẫn cần kiểm tra chống lật. Ví dụ, một máy có: Đáy tương đối hẹp, Chiều cao lớn, Trọng tâm cao,...Trong trường hợp này, kỹ sư không chỉ hỏi: “Hàng có trượt không?” mà còn phải hỏi: “Hàng có xu hướng quay quanh cạnh đáy và bị lật không?”
Các hướng dẫn về securing cũng phân biệt giữa việc ngăn hàng trượt và việc ngăn hàng bị tipping. Với hàng riêng lẻ, việc đánh giá chống lật phụ thuộc vào quan hệ giữa trọng tâm, kích thước hình học và gia tốc tác động. Do đó, khi đánh giá kết quả từ Lashware, hai nội dung này cần được xem xét riêng.
7. Chằng Buộc Hàng OOG
Hàng OOG là nhóm rất phù hợp để đưa bài toán tính toán vào quy trình thiết kế securing. Đây là những hàng có kích thước hoặc đặc điểm vượt khỏi cấu hình vận chuyển tiêu chuẩn, chẳng hạn: Máy móc lớn, Thiết bị sản xuất, Kết cấu thép, Thiết bị năng lượng,...
Với hàng OOG, phương án chằng buộc thường phải được thiết kế theo từng kiện thay vì áp dụng một mẫu cố định. Một bài viết của Sancopack về Lashware cũng giới thiệu phần mềm theo hướng hỗ trợ tính toán lashing cho hàng OOG và nhấn mạnh việc đánh giá nguy cơ trượt, dịch chuyển hoặc mất ổn định trong quá trình vận chuyển.
Tuy nhiên, OOG không đồng nghĩa với một kiểu lashing cụ thể. Một kiện OOG có thể sử dụng direct lashing, friction lashing, blocking hoặc kết hợp nhiều phương pháp tùy cấu hình hàng và phương tiện.
8. Phương Án Chằng Buộc Trên Boong Tàu
Đối với hàng trên boong tàu, bài toán phức tạp hơn vì hàng chịu tác động từ chuyển động của tàu. IMO CSS Code chỉ ra rằng các gia tốc do chuyển động dọc, thẳng đứng, đặc biệt là chuyển động ngang của tàu tạo ra phần lớn các vấn đề liên quan securing. Việc lập phương án phải xét đến điều kiện thời tiết nghiêm trọng dự kiến trong hành trình.
Do đó, phương án xem xét: Chống trượt dọc, Chống trượt ngang, Chống lật, Tải trên lashing, Tải tại điểm liên kết, Điều kiện tiếp xúc với boong, Blocking hoặc chocking, Vị trí đặt hàng trên tàu. Đây là lý do kết quả tính toán không nên được đọc như một con số độc lập với vị trí hàng và điều kiện vận chuyển.
9. Không Nên Hiểu “Loại Lashing” Là “Một Mẫu Công Thức”
Đây là điểm cần làm rõ khi nói về Lashware. Ví dụ:
- Direct lashing không phải chỉ có một cách bố trí.
- Top-over lashing cũng không phải chỉ có một góc.
- Blocking + lashing cũng có thể có nhiều cấu hình khác nhau.
Chỉ cần thay đổi: Vị trí điểm liên kết, Góc dây, Chiều dài dây, Vị trí trọng tâm, Bề mặt tiếp xúc, Số lượng lashing, Cách bố trí blocking,...thì bài toán lực đã có thể thay đổi.
Vì vậy, điều quan trọng không phải là: “Lashware có mẫu lashing này không?” mà nên hỏi: “Lashware có thể tính, đánh giá được cấu hình securing cụ thể mà tôi thiết kế hay không?” Đây là cách đặt câu hỏi chính xác hơn khi đánh giá khả năng của một phần mềm lashing.
10. Lashware Nên Được Dùng Để So Sánh Phương Án
Giả sử cùng một kiện hàng có ba phương án:
Không thể kết luận phương án nào phù hợp chỉ bằng tên gọi. Cần đưa từng cấu hình vào bài toán, sử dụng dữ liệu thực tế và xem: Lực tác động, Khả năng chống trượt, Khả năng chống lật, Tải trên lashing, Tải tại điểm liên kết, Mức độ đáp ứng theo tiêu chí áp dụng,...Sau đó kỹ sư mới có cơ sở lựa chọn phương án phù hợp với hiện trường.
11. Không Phải Phương Án Nào Cũng Chỉ Dùng Lashing
Trong securing thực tế, có những tình huống cần dùng: Locking, Blocking, Bracing, Shoring, Lashing,...hoặc kết hợp nhiều phương pháp. IMO CSS Code đặt trọng tâm vào việc hàng hóa phải được xếp và chằng buộc phù hợp với điều kiện vận chuyển.
Đồng thời nhấn mạnh vai trò của việc lập kế hoạch, thực hiện và giám sát bởi người có năng lực và kinh nghiệm. Vì vậy, một phần mềm lashing không nên được hiểu là công cụ chỉ trả lời câu hỏi “cần bao nhiêu dây?”
Bài toán thực tế lớn hơn nhiều: Hàng sẽ dịch chuyển như thế nào → lực truyền đi đâu → phương tiện securing nào nhận lực → tải có nằm trong giới hạn cho phép không → phương án có thi công được không?
Lashware Có Thể Hỗ Trợ Những Nhóm Phương Án Nào?
Nếu quy về cấp độ nguyên lý, có thể hình dung các nhóm phương án mà kỹ sư có thể đưa vào bài toán như sau:
- Direct lashing: Chằng buộc trực tiếp từ hàng đến điểm securing.
- Friction/top-over lashing: Sử dụng lực căng để tăng ma sát, hỗ trợ chống dịch chuyển.
- Blocking/chocking kết hợp lashing: Dùng kết cấu cản để hạn chế dịch chuyển và lashing để bổ sung khả năng giữ.
- Kết hợp nhiều biện pháp: Kết hợp ma sát, blocking, direct securing tùy đặc điểm kiện hàng
- Các phương án cho hàng nặng, hàng OOG hoặc hàng không tiêu chuẩn: Thiết kế riêng theo hình học, trọng tâm, vị trí đặt hàng và hệ thống securing thực tế.
Điều quan trọng là không đánh đồng danh sách nguyên lý securing này với danh sách chức năng giao diện của Lashware. Muốn công bố chính xác Lashware hỗ trợ đến từng kiểu lashing nào, cần dựa trên tài liệu kỹ thuật, danh sách module của phiên bản phần mềm sử dụng.
Kết Luận
Lashware không nên được nhìn nhận đơn giản là phần mềm để tính số lượng dây chằng. Một bài toán lashing có thể bao gồm direct securing, friction securing, top-over lashing, blocking, chocking hoặc nhiều biện pháp kết hợp. Mỗi phương án lại có cách truyền lực và điều kiện áp dụng khác nhau.
Với hàng nặng, hàng OOG và hàng không tiêu chuẩn, việc lựa chọn phương án cần dựa trên khối lượng, trọng tâm, hình học, ma sát, điểm liên kết, hướng lực, điều kiện vận chuyển. Lashware giúp kỹ sư tính toán, so sánh các cấu hình securing, nhưng phương án cuối cùng vẫn phải kiểm tra dựa trên điều kiện thực tế, yêu cầu kỹ thuật áp dụng.
Nói cách khác, giá trị của phần mềm không nằm ở có thật nhiều “mẫu lashing”, mà ở khả năng giúp kỹ sư trả lời một câu hỏi quan trọng: “Với kiện hàng này, trong điều kiện vận chuyển này, phương án securing nào kiểm soát được các lực tác động một cách phù hợp?”
Nếu bạn đang tìm kiếm địa điểm cung cấp dịch vụ lashing, chằng buộc hàng hóa uy tín, chất lượng hãy liên hệ ngay với Sancopack qua số Hotline: 0987905554 để nhận được tư vấn và báo giá sớm nhất nhé!
