Vận chuyển máy móc công nghiệp trên flat rack là một trong những trường hợp cần chú ý đến thiết kế, tính toán chằng buộc. Khác với hàng được đóng trong container kín, máy móc trên flat rack thường có kích thước lớn, trọng lượng cao, hình dạng không đồng nhất,...
Vì vậy, phương án securing cần được xây dựng dựa trên đặc điểm thực tế của từng thiết bị, thay vì chỉ dựa vào số lượng dây hoặc xích chằng buộc. Phần mềm tính toán lashing như Lashware có thể hỗ trợ kiểm tra, đánh giá phương án trước khi chằng buộc thực tế.
Vì Sao Máy Móc Trên Flat Rack Cần Tính Toán Riêng?
Flat rack thường được sử dụng cho các loại hàng không phù hợp với container thông thường, đặc biệt là hàng có kích thước lớn hoặc hình dạng đặc biệt. Máy móc công nghiệp có thể phát sinh nhiều yếu tố cần xem xét:
- Trọng lượng lớn.
- Chiều cao lớn.
- Trọng tâm cao.
- Hình dạng không đối xứng.
- Kích thước vượt khổ.
- Ít hoặc không có điểm chằng buộc sẵn.
- Vị trí đặt hàng đặc biệt trên sàn flat rack.
Một phương án nhìn bên ngoài có vẻ chắc chắn chưa chắc đã đủ cơ sở để kết luận rằng hàng có khả năng chống lại các lực tác động trong quá trình vận chuyển. Do đó, với những thiết bị có cấu hình phức tạp, tính toán trước khi thi công là bước có giá trị.
1. Xác Định Thông Số Của Máy Móc
Bước đầu tiên của bài toán không phải là chọn dây chằng mà là xác định chính xác thông số của hàng. Các dữ liệu thường cần quan tâm gồm:
- Trọng lượng: Xác định khối lượng thực tế của máy hoặc thiết bị.
- Kích thước: Bao gồm chiều dài, chiều rộng và chiều cao của kiện hàng.
- Trọng tâm: Đây là thông số đặc biệt quan trọng đối với máy móc cao hoặc có cấu tạo không đối xứng.
- Vị trí các điểm liên kết: Nếu máy có lifting/lashing points, cần xác định vị trí và thông số các điểm này.
- Bề mặt tiếp xúc: Cần biết máy tiếp xúc với sàn flat rack như thế nào để xem xét điều kiện ma sát và khả năng chống trượt.
Các dữ liệu đầu vào càng chính xác thì kết quả đánh giá phương án càng có ý nghĩa.
2. Xác Định Vị Trí Máy Trên Flat Rack
Sau khi có thông số hàng, cần xác định cách đặt máy trên flat rack. Không chỉ cần quan tâm máy có nằm vừa trên mặt sàn hay không. Người thiết kế còn cần xem xét:
- Máy nằm ở vị trí nào trên flat rack.
- Trọng tâm nằm ở đâu.
- Tải trọng phân bố trên sàn như thế nào.
- Các điểm chằng nằm ở vị trí nào.
- Khoảng cách giữa hàng và điểm neo.
- Hướng bố trí máy.
Đối với thiết bị có trọng lượng lớn, việc phân bố tải trên flat rack cũng là vấn đề cần được kiểm tra riêng theo yêu cầu của thiết bị vận chuyển và nhà khai thác.
3. Xác Định Các Điểm Neo Và Điểm Chằng
Đây là phần có ảnh hưởng trực tiếp đến cấu hình lashing. Một phương án có thể sử dụng: Lashing chain, Wire rope, Web lashing, Các thiết bị securing chuyên dụng khác,....Nhưng thông số của thiết bị chỉ là một phần.
Vị trí điểm neo trên flat rack và điểm liên kết trên máy cũng quyết định cách lực được truyền qua hệ thống. Nếu máy không có điểm chằng sẵn, phương án có thể cần thiết kế giải pháp liên kết phù hợp thay vì tùy tiện móc dây vào các vị trí không được thiết kế cho mục đích này.
4. Tính Khả Năng Chống Trượt
Khi máy móc chịu tác động trong quá trình vận chuyển, một vấn đề cần đánh giá là khả năng dịch chuyển trên mặt sàn. Ma sát giữa máy và bề mặt tiếp xúc có thể góp phần chống lại chuyển động.
Tuy nhiên, không nên mặc định rằng ma sát tự nhiên luôn đủ để giữ hàng. Phương án cần xem xét sự kết hợp giữa: ma sát + lashing + điểm liên kết + các biện pháp chặn/giữ hàng khác.
Đối với hàng phi tiêu chuẩn, CSS Code Annex 13 cung cấp phương pháp đánh giá của securing arrangements, trong đó có việc xem xét các trạng thái trượt theo các hướng liên quan.
5. Đánh Giá Khả Năng Chống Lật
Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng đối với máy móc có chiều cao lớn. Ví dụ, một thiết bị có trọng tâm cao sẽ có đặc tính ổn định khác với một khối máy thấp và rộng. Do đó, phương án securing không chỉ cần chống lại khả năng máy trượt mà còn cần xem xét xu hướng nghiêng hoặc lật khi chịu tác động.
CSS Code Annex 13 bao gồm các phương pháp đánh giá các trạng thái tipping của hàng phi tiêu chuẩn. Đây là lý do việc đưa trọng tâm, hình học của máy vào bài toán có ý nghĩa rất lớn.
6. Góc Lashing Ảnh Hưởng Đến Phương Án Như Thế Nào?
Một lỗi dễ gặp là chỉ quan tâm đến MBL hoặc khả năng chịu lực của dây chằng. Trên thực tế, cách bố trí dây cũng rất quan trọng.
Ví dụ, cùng một loại xích nhưng: Điểm neo gần hoặc xa hàng, Góc chằng khác nhau, Hướng chằng khác nhau, Vị trí liên kết trên máy khác nhau,...có thể tạo ra cấu hình lực khác nhau. Vì vậy, khi tính toán, cần đánh giá toàn bộ hình học của hệ thống lashing, chứ không chỉ thông số của từng thiết bị.
7. Lashware Có Thể Hỗ Trợ Ở Đâu?
Trong bài toán máy móc trên flat rack, Lashware có thể được xem như công cụ hỗ trợ ở giai đoạn: Thiết kế → tính toán → kiểm tra → điều chỉnh phương án. Người phụ trách có thể xây dựng phương án dựa trên dữ liệu, sau đó sử dụng công cụ tính toán để đánh giá.
Nếu phương án chưa phù hợp, có thể xem xét thay đổi: Vị trí điểm neo, Hướng lashing, Góc lashing, Cấu hình thiết bị, Cách bố trí hàng, Các biện pháp giữ hàng bổ sung,...Điểm quan trọng là phần mềm hỗ trợ quá trình ra quyết định kỹ thuật chứ không tự thay thế người thiết kế.
8. So Sánh Nhiều Phương Án Chằng Buộc
Máy móc trên flat rack thường không chỉ có một cách chằng duy nhất. Ví dụ, người thiết kế có thể xây dựng:
- Phương án A: chằng theo hai bên máy.
- Phương án B: thay đổi vị trí neo và góc chằng.
- Phương án C: kết hợp lashing với các biện pháp chặn hoặc gia cố khác.
Khi có công cụ tính toán, từng cấu hình có thể được đánh giá trước khi lựa chọn phương án cuối cùng. Đây là lợi thế lớn so với cách thử trực tiếp ngoài hiện trường.
9. Khi Máy Không Có Điểm Chằng Buộc
Đây là trường hợp cần đặc biệt thận trọng. Không phải bộ phận nào trên máy cũng có thể được sử dụng làm điểm liên kết. Việc lựa chọn điểm chằng cần dựa trên thiết kế của thiết bị và khả năng chịu lực của vị trí đó.
Nếu không có điểm chằng phù hợp, có thể cần giải pháp securing riêng như kết cấu gia cố hoặc phương án liên kết được thiết kế cho chính thiết bị. Trong trường hợp này, Lashware có thể hỗ trợ phần tính toán, nhưng không thể tự xác định rằng một bộ phận bất kỳ trên máy có đủ khả năng chịu lực.
Tính Toán Không Có Nghĩa Là “Càng Nhiều Dây Càng Tốt”
Đây là một điểm quan trọng trong thiết kế lashing. Một phương án sử dụng nhiều dây nhưng bố trí không hợp lý chưa chắc hiệu quả hơn một phương án có cấu hình ít thiết bị hơn nhưng được tính toán phù hợp.
Điều cần đánh giá là hiệu quả của toàn bộ hệ thống securing. Do đó, mục tiêu của phần mềm không phải giúp người dùng tìm ra số lượng dây lớn nhất, mà hỗ trợ tìm ra cấu hình đáp ứng yêu cầu với cách bố trí hợp lý.
Kiểm Tra Phương Án Trước Khi Thi Công
Đối với máy móc có trọng lượng lớn, việc thay đổi phương án sau khi đã hoàn tất chằng buộc có thể mất nhiều thời gian. Một quy trình hợp lý có thể là:
Khảo sát máy → Xác định trọng lượng, kích thước và trọng tâm → Xác định vị trí đặt trên flat rack → Thiết kế điểm liên kết và lashing → Tính toán → Đánh giá và điều chỉnh → Thi công → Kiểm tra thực tế
Cách tiếp cận này giúp hạn chế tình trạng chỉ phát hiện vấn đề sau khi hàng đã được chằng xong.
Tính Toán Phải Đi Cùng Kiểm Tra Thực Tế
Một kết quả tính toán tốt vẫn không thể thay thế việc kiểm tra hiện trường. Trước khi triển khai, cần xác nhận:
- Máy đúng trọng lượng đã khai báo.
- Kích thước thực tế phù hợp với dữ liệu.
- Trọng tâm được xác định hợp lý.
- Điểm chằng đúng vị trí.
- Thiết bị lashing đúng chủng loại và tình trạng.
- Điểm neo trên flat rack phù hợp.
- Cách bố trí thực tế không khác đáng kể so với phương án tính toán.
Nếu thực tế khác với mô hình ban đầu, phương án cần được xem xét lại.
Lashware Và Hàng Máy Móc Trên Flat Rack
Có thể nhìn vai trò của Lashware trong trường hợp này theo ba cấp độ:
- Trước khi chằng buộc: Hỗ trợ xây dựng và tính toán phương án.
- Trong quá trình thiết kế: Hỗ trợ so sánh cấu hình, xác định những điểm cần điều chỉnh.
- Trước khi vận chuyển: Hỗ trợ kiểm tra lại phương án dựa trên dữ liệu đã xác định.
Như vậy, phần mềm trở thành một mắt xích trong quy trình cargo securing chứ không phải một công cụ độc lập.
Những Trường Hợp Nên Đặc Biệt Cân Nhắc Tính Toán
Không phải mọi máy móc trên flat rack đều có mức độ phức tạp giống nhau. Việc tính toán chuyên sâu đặc biệt đáng cân nhắc khi thiết bị: Có trọng lượng lớn, Có kích thước vượt khổ, Có trọng tâm cao, Có hình dạng bất đối xứng, Không có nhiều điểm chằng, Có nhiều phương án bố trí, Có giá trị cao,...
Đối với những kiện hàng rất nặng hoặc rất lớn, IMO cũng lưu ý rằng có thể cần những biện pháp và xem xét bổ sung ngoài phạm vi chung của phương pháp Annex 13.
Kết Luận
Tính toán chằng buộc máy móc trên flat rack là bước quan trọng khi xử lý hàng có trọng lượng, kích thước, hình dạng đặc biệt. Thay vì xác định số dây chằng, cần xem xét trọng lượng, trọng tâm, ma sát, điểm liên kết, điểm neo, góc lashing, khả năng chống trượt mất ổn định.
Lashware có thể hỗ trợ người phụ trách thực hiện phần tính toán và đánh giá các cấu hình securing, đặc biệt khi cần so sánh nhiều phương án trước khi thi công.
Tuy nhiên, kết quả phần mềm không thay thế khảo sát, chuyên môn của kỹ sư, marine surveyor hoặc người phụ trách cargo securing. Dữ liệu đầu vào phải chính xác, phương án tính toán phải phù hợp với điều kiện thực tế và các yêu cầu kỹ thuật áp dụng cho từng lô hàng.
Với máy móc OOG trên flat rack, cách tiếp cận hiệu quả nhất vẫn là: Khảo sát chính xác → thiết kế phương án → tính toán → đánh giá → điều chỉnh → thi công → kiểm tra. Đây mới là nền tảng để xây dựng một phương án chằng buộc có cơ sở kỹ thuật và phù hợp với điều kiện vận chuyển thực tế.
